Tên Việt Nam thường gọi là don, có nơi gọi là hon hay nhím đuôi dài. Tên khoa học là Atherurus macrourus. Họ với nhím Hisricidae, bộ gặm nhấm Rodentia, nhóm thú.

1. Kỹ thuật nuôi don

Giống và đặc điểm giống

Đặc điểm để phân biệt với nhím là don nhỏ hơn nhím và có đuôi, lông gai trâm thô, ngắn (70 - 100 mm) và dẹp (không tròn như nhím).

Don là loài thú nhỏ cùng họ nhím, don chỉ nặng 3 - 5 kg, thân dài 400 - 500 mm, đuôi dài 150 - 250 mm.

Don đực và don cái rất khó phân biệt (cách phân biệt đực cái tương tự như nhím).

Don chủ yếu ở rừng rậm, núi đá hay núi đá vôi nhiệt đới. Ở Việt Nam: hầu hết ở các vùng còn rừng. Số lượng don ở Việt Nam còn tương đối nhiều. Trên thế giới: Thái Lan, miền đông Myanmar, Lào, Campuchia, Malaysia, Indonesia… cũng có don sinh sống.

Tập tính sinh hoạt và môi trường sống: don là động vật hoang dã, thuộc loài gặm nhấm, thường sống trong các gốc cây, hang, hốc đá tự nhiên. Môi trường sống thích hợp là rừng cây có nhiều củ, quả…

Tập tính sinh hoạt, thức ăn gần giống nhím và có khả năng thích nghi với nhiều môi trường khác nhau từ rừng nguyên sinh đến các vùng đất canh tác. Sống theo bầy đàn từ 6 - 8 con. Ban ngày nó ẩn nấp trong hang hốc, gốc cây, ban đêm đi kiếm ăn…

Sinh trưởng, phát triển: hai tuần sau khi chào đời, don con có thể rời tổ và lông bắt đầu cứng. Don con khá hiếu động và thích chạy nhảy, đùa giỡn cùng nhau. Don con bú mẹ 6 - 8 tuần và bắt đầu tập ăn cây cỏ... Don sinh trưởng, phát triển trung bình 0,5 - 0,7 kg/con/tháng. Don trưởng thành 7 - 8 tháng và đạt trọng lượng 3 - 4 kg/con thì bắt đầu sinh sản.

Sinh sản: don sinh sản quanh năm không theo mùa vụ. Khi don được 7 - 8 tháng tuổi thì bắt đầu động dục. Khi muốn giao phối, nước tiểu của don đực nặng mùi khai hơn và chúng thường đánh nhau tranh giành con cái.

Giá trị và thị trường: don là nguồn thực phẩm có giá trị, tuy nhiên, trong tự nhiên don cũng là loài gây một số tác hại như phá hoại hoa màu…  

Trong những năm gần đây, phong trào nuôi don thương phẩm cho thu nhập cao. Nuôi 1 đôi don thương phẩm, sau 6 tháng nặng khoảng 2,5 - 3,5 kg/con, cho thu nhập khoảng 1,5 triệu đồng trong khi đó chi phí giống, thức ăn chỉ khoảng 50 - 60%.

Hiện nay trên thị trường, don thịt không đủ bán, nhu cầu thị trường rất lớn, đây là điều kiện thuận lợi cho nghề nuôi don phát triển.

Chuồng trại và dụng cụ nuôi

Don thích ánh sáng tán xạ, cho nên chuồng nuôi nên làm nửa sáng, nửa tối, không cần ánh sáng trực tiếp, tránh mưa tạt, gió lùa và nắng nóng, đảm bảo khô ráo, sạch sẽ và thoáng mát. Nền và sân chuồng nên tráng bằng bê tông dốc 1 - 2%, dày 8 - 10 cm để don không đào hang chui ra ngoài và thoát nước… Xung quanh rào bằng lưới ô vuông hoặc B40, cao 1,0 - 1,5 m, phía trước có cửa ra vào thuận lợi. Mỗi ô chuồng nuôi 1 - 2 con chỉ cần khoảng 1 m2. Hệ thống cống rãnh thoát nước thiết kế ở phía sau, ngoài chuồng.

Trong tự nhiên, don hay ở hang nên ta cũng có thể làm hang nhân tạo cho don (bằng tôn uốn cong hoặc bằng ống cống f 30 - 40 cm) và để ở ngoài sân chơi để tiện vệ sinh.

Thức ăn

Thức ăn của don phong phú và đa dạng, bao gồm tất cả các loại rau, củ, quả, rễ cây, mầm cây ngọt bùi đắng chát… thức ăn tinh hỗn hợp, thức ăn bổ sung khoáng, sinh tố…, thức ăn động vật gồm: côn trùng, ốc, giun đất...

Về khẩu phần thức ăn trung bình cho 1 con/ngày như sau:

- Don 2 - 3 tháng tuổi: 50 - 100 g rau, củ quả; 5 - 10 g thức ăn hỗn hợp và 5 - 10 g lúa, ngô, đậu các loại.

- Don 3 - 6 tháng tuổi: 100 - 250 g rau, củ, quả; 10 - 15 g thức ăn tổng hợp; 5 - 15 g thức ăn hạt thóc, đậu và 3 - 10 g khô dầu lạc, khô dầu dừa.

- Don 6 - 9 tháng tuổi: 250 - 350 g rau, củ, quả; 15 - 30 g thức ăn tổng hợp; 15 - 30 g thức ăn hạt các loại và 10 - 20 g khô dầu lạc, khô dầu dừa.

Có thể thay dầu dừa, dầu phộng bằng giun đất, côn trùng (kiến, mối, sâu, bọ...), thức ăn tinh hỗn hợp có thể dùng thức ăn viên dùng cho gà con, vịt con 1 tháng tuổi của các hãng chế biến thức ăn.

Ta có thể điều chỉnh lượng thức ăn bằng cách quan sát, nếu sau 12 giờ cho ăn thấy don ăn hết thì bổ sung thêm, ngược lại nếu thức ăn còn thừa nhiều thì giảm bớt những lần cho ăn sau. Khi cho ăn đủ thức ăn rau, củ, quả tươi thì don không cần uống nước hoặc uống ít nước. Thức ăn còn thừa sau 12 giờ, bị úa vàng, chua, mốc phải bỏ đi, đảm bảo cho don thức ăn tươi, xanh, sạch đề phòng bệnh tiêu chảy, don sẽ khỏe mạnh ít dịch bệnh…

Don thường chịu rét tốt hơn chịu nóng, nếu nóng trên 350C, cần có quạt thông gió cho thoáng mát.

Chăm sóc nuôi dưỡng và thu hoạch

Don giống để nuôi thường được 2 - 3 tháng tuổi, trọng lượng 1,5 - 2,0 kg/con, đã quen ăn các thức ăn do con người cung cấp trong điều kiện nuôi dưỡng nhân tạo.

Trước khi bán thịt 30 - 40 ngày, vỗ béo cho don bằng cơm, tấm gạo, bắp xay 60 - 70% trộn với thức ăn đậm đặc hoặc thức ăn tinh hỗn hợp loại dùng cho gà con, vịt con 1 tháng tuổi 30 - 40%. Don tăng trọng rất nhanh và béo khỏe, có thể đạt 0,5 - 0,7 kg/tháng, bán được giá, cho hiệu quả kinh tế cao.

Phòng và chữa bệnh

Để phòng bệnh cho don, chuồng trại phải đảm bảo khô ráo, sạch sẽ và thoáng mát, tránh mưa tạt, gió lùa, nắng nóng và không cần ánh sáng trực tiếp... Don là động vật hoang dã, mới được thuần hóa, sức đề kháng rất mạnh nên ít dịch bệnh. Tuy nhiên, don vẫn bị một số bệnh thông thường như bệnh ký sinh trùng ngoài da, bệnh đường ruột…

- Bệnh ký sinh trùng ngoài da do ve, mò (1 loài ký sinh) cắn gây nên ghẻ lở, ta có thể dùng thuốc kháng sinh bôi hoặc don tự liếm cũng có thể khỏi. Để phòng bệnh, ta nên định kỳ vệ sinh sát trùng, tẩy uế chuồng trại và xung quanh 1 - 2 lần/tháng.

- Bệnh đường ruột thường do khẩu phần thức ăn cung cấp không đầy đủ thành phần và giá trị dinh dưỡng nên don có thể bị tiêu chảy, trong trường hợp đó, ta có thể dùng thuốc điều trị tiêu chảy hoặc bổ sung thêm thức ăn, nước uống đắng, chát như ổi xanh, cà rốt, rễ cau, rễ dừa... Để phòng bệnh tiêu chảy, không nên sử dụng các loại thức ăn hôi thối, ẩm mốc, khẩu phần thức ăn phải phong phú và đa dạng 

Địa chỉ mua bán don

- Cơ sở nuôi nhím ông Lê Song Bình, 8/10, ấp Trung Đông, xã Thới Tam Thôn, huyện Hóc Môn, TP.HCM, ĐT: 0913678004.

- Cơ sở nuôi nhím ông Tuyến, 6/17 Bùi Công Trừng, ấp 4, xã Đông Thạnh, huyện Hóc Môn, TP.HCM, ĐT: 0903721501.

- Cơ sở nuôi nhím ông Phạm Ngọc Tuân, ấp Bến Đình, xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi, TP.HCM, ĐT: 08-8928164.

- Cơ sở nuôi nhím ông Hải: thị trấn Kiến Đức, huyện Đăk Rlap, tỉnh Đăk Lăk, ĐT: 050-848176.  

1. Kỹ thuật nuôi dúi:

Có 2 loại dúi chủ yếu được phân biệt bởi kích cỡ và màu sắc. Chúng đều có thân hình ngắn, mắt nhỏ, tai nhỏ và đuôi ngắn. Chân ngắn và có móng vuốt. Răng rất khỏe, thích hợp cho việc đào hang và gặm thức ăn.

Dúi trưởng thành có chiều dài thân 25 - 35 cm. Chiều dài đuôi 10 - 12 cm, đuôi không có lông. Trọng lượng 0,7 - 3 kg/con.

Thức ăn

Trong tự nhiên, dúi ăn chủ yếu rễ tre và măng tre. Ngoài ra, dúi còn ăn các loại hạt, củ, quả, thân cây mía... Khi nuôi trong môi trường nhân tạo, cho dúi ăn mía và các loại củ, quả (dạng thô) là chủ yếu.  
Tập tính

Trong tự nhiên, dúi sống chủ yếu ở rừng tre, tụ tập thành từng bầy, có con đầu đàn. Chúng tìm kiếm thức ăn vào ban đêm, ban ngày ngủ trong hang.

Sinh sản

Dúi cái mang thai 22 ngày. Lúc mới ra đời dúi con không có lông và chưa mở mắt. 24 ngày sau khi sinh dúi con mở mắt và vài tuần sau sẽ mọc lông. Sau 03 tháng ở với mẹ, dúi con trưởng thành và tự sống độc lập (sau đó dúi mẹ sẽ sinh sản lứa kế tiếp).

Làm chuồng trại

Mỗi ô chuồng rộng khoảng 5 m2, xây tường cao 1,2 m (dúi leo trèo kém), bên trong tô xi măng thật láng, nền bê tông thật chắc, bố trí 01 lỗ thoát nước nhỏ (đường kính khoảng 1,5 cm) ở góc thấp nhất của ô chuồng. Trong chuồng đặt khoảng 5 - 7 ống cống nhỏ, đường kính 20 cm, dài 30 – 50 cm. Với mỗi ô rộng 5 m2 có thể nuôi 10 con (8 cái, 2 đực). Mái che lợp lá, đảm bảo thông thoáng nhưng ít ánh

sáng rọi vào chuồng. Bố trí làm chuồng ở khu yên tĩnh.

Chưa phát hiện dịch bệnh xảy ra trên dúi khi nuôi. Mỗi năm dúi đẻ 3 - 4 lứa, mỗi lứa 2-5 con, nuôi con rất giỏi, hao hụt ít. Nên cho dúi ăn đầy đủ để chúng không đánh nhau và phá chuồng nuôi.  
Thị trường:  
Dúi được xếp vào loại thức ăn đặc sản, thịt ngon, mát, giàu đạm. Giá dúi thương phẩm (còn sống nguyên con) trên thị trường Việt Nam hiện ở mức 160.000 đồng/kg. Dúi là con nuôi mới, dễ nuôi, chi phí đầu tư thấp (chuồng trại, con giống, thức ăn), ít nhân công, vòng xoay vốn nhanh, ít rủi ro, hoa lợi khá. Nuôi dúi cũng là chương trình chăn nuôi góp phần phát triển kinh tế hộ gia đình và bảo tồn quỹ gen và đa dạng sinh học Việt Nam.

Nguồn http://www.vietnamgateway.org 

Ý kiến bạn đọc

CAN MUA DUI GIONG Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-04-16 17:47:07 CHAO ANH( CHI)   HIEN NAY TOI CAN MUA CON DUI SONG DE NUOI , VAY ANH CHI CO BIET NOI NAO BAN KHONG . HY VONG NHAN DUOC SU PHAN HOI CUA ANH CHI GAP   DT CUA TOI LA 0987 77 9707

Cam on Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-05-09 10:22:19 Chao ban.    Toi la Nguyen Quang Trung, Cam on ban rat nhieu vi da dang bai nay. Toi dang co du dinh nuoi dui, nhung con e ngai vi chua co kinh nghiem va khong biet tim mua giong o dau.  Ban co the cho toi biet la toi co the tim mua giong o dia chi nao?    Chan thanh cam on.  Nguyen Quang Trung

thong tin ve giong Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-09-15 10:28:43 toi cung muon nuoi dui nhung chua biet mua giong o dau.mong duoc giup do ve dia chi.chan thanh cam on

Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó \n Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó ' target='_blank'> Ngày 2008-09-17 10:57:15 em cung co y dinh nuoi dui nhung ko biet lam cach nao vi con thieu kinh nghiem . anh hi giup em voi ! cho em biet cach xay dung chuong trai va mua con giong ! em o cao bang cam on anh chi nhieu !

tim hieu ve con dui Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-10-13 12:31:08 nho cac ban cho minh biet ve con dui giong: gia ca, noi ban, cach thuc van chuyen... cam on cac ban

mua dui Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-10-16 19:40:22 Chao anh. Toi o Chau Doc tinh An Giang can mua 2 con dui con ve nuoi. cho cac anh co van chuyen den day ko?

chao cac ban Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-10-17 08:44:03 mình ở hà tây, cũng đang cần nuôi dúi và mình cũng biết một địa chỉ ở tỉnh vĩnh phúc nhưng chủa lên xem được ai đã nuôi dúi thành công cho mình số điện thoại để liên hệ kinh nghiệp với

Mua con dúi giống về nuôi Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-10-28 10:33:13 HI các bạn !  Trước tiên cho mình cám ơn trước.  Bạn nào đã mua được dúi giống rồi xịn vui lòng chỉ chỗ cho mình với (loanh quang khu vực TP HCM thôi).  Mình ở Bến Tre.  đt của mình:0913 92 51 61

Mua dúi Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-11-25 17:17:29 Tôi cũng muốn mua vài con về nuôi thử nghiệm, bác nào biết hoặc gửi về Quảng Ninh được thì vui lòng nhăn cho mình với;  Chân thành cám ơn ...

cơ sở nuôi nhím Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2008-12-08 19:44:01 Chuên mua bán nhím giống, nhím thịt và con dúi giống.  mọi chi tiết xin liên hệ theo địa chỉ: vi thị thah liễu - tổ 5 khối 8 phuòng tân an thành phố buôn ma thuột tỉnh đắk lắk.  đt: 0500.3876216 - 01666202036- 0983239070

nuoi Dui Viết bởi: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó Ngày 2009-01-02 10:06:39 Chao Ong Pham Minh Tri,    Toi da thay mot vai nguoi doc tin dang tren mang internet roi lam theo va nhieu nguoi trong so do da phai \\\"tra gia dat\\\" cho hanh dong cua minh. Ly do don gian la thong tin dang thieu va co le la thieu thuc te vi bai viet \\\"di\\\" roi lai \\\"sao chep lai\\\" va rat co the la bai dang do thieu thuc te vi nhieu nguoi dang bai chi dua tren \\\" Phong van\\\" va nhieu sach bao khoa hoc cung viet tin do theo dang \\\"tich cop tu phong phan\\\".  Neu ban co du thong tin nhu la \\\" Co so dang nuoi, co so khoa hoc, khoa hoc thuc nghiem da tong ket ve viec chan nuoi Dui\\\" thi nen gioi thieu voi ho thi gia tri hon nhieu.    Nhan day cung mong moi nguoi neu co long yeu men Nganh chan nuoi dong vat hoang da thi nen tim hieu cac Trung tam, Trang trai hay Co so chan nuoi truoc, nho ho tu van, chuyen giao cong nghe khoa hoc cho roi moi lam. Co nhu the moi nguoi moi khong mat tien va mat thoi gian